Joining the Spanish and Russian translations of the Model for a 21st Century Newsroom is this version in Thai. Many thanks to Sakulsri Srisaracam:

(แปลเป็นภาษาไทยโดยอ.สกุลศรี ศรีสารคามจาก Blog onlinejournalismblog.com ของ Paul Bradshaw)

ธรรมชาติของสื่อออนไลน์ที่สำคัญคือ มีความเร็ว (Speed) นักข่าวสามารถเผยแพร่ รายงานข่าวผ่านเครื่องมือบนอินเตอร์เน็ตและเทคโนโลยีมือถือที่เชื่อมต่อกับโลกออนไลน์ได้อย่างรวดเร็วมากกว่าสื่อวิทยุและโทรทัศน์ที่เคยเป็นแชมป์ในเรื่องนี้ ความเร็วที่ทำได้ทันที จากทุกที่ ทุกมุมทำให้รูปแบบการรับสาร การส่งสาร และความต้องการข่าวสารของผู้บริโภคต่างไปจากเดิม

ในขณะเดียวกันก็สามารถให้ “มิติเชิงลึก” ได้ผ่านการใช้สื่อออนไลน์ ที่สำคัญคือพื้นที่ที่ไม่จำกัด (unlimited space) บนพื้นที่เว็บไซต์นั้น ทำให้สามารถนำเสนอเนื้อหาที่มากกว่าพื้นที่ของหนังสือพิมพ์และนิตยสาร ผนวกกับลักษณะของการมี Hyperlink หรือการเชื่อมโยงข้อมูลต่างๆ เข้าด้วยกัน ทำให้สามารถเชื่อมต่อไปยังข้อมูลเพิ่มเติม หรือ ดึงข้อมูลอื่นๆ มาใช้ในงานที่เผยแพร่ได้ ทำให้การสื่อสารบนโลกออนไลน์ต่อยอดไปได้เรื่อยๆ ไม่รู้จบ ความสามารถรองรับการทำสื่อแบบ Multimedia ทำให้รูปแบบวิธีการในการนำเสนอข้อมูลข่าวสารทำได้หลากหลายมากขึ้น จากลักษณะเหล่านี้ ทำให้สื่อออนไลน์สามารถช่วงชิงแชมป์ความลึกและกว้างของเนื้อหาจากแชมป์เก่าอย่างหนังสือพิมพ์และนิตยสารมาครองได้

นอกจากนั้นลักษณะสำคัญที่สามารถสร้างปฏิสัมพันธ์ (Interactivity) สร้างความสัมพันธ์ระหว่างผู้ส่งสารและผู้รับสาร จะทำให้เกิดความร่วมมือรูปแบบใหม่ๆ ในกระบวนการข่าวนำไปสู่มุมมอง และเนื้อหาข่าวที่หลากหลายมากขึ้นด้วยเช่นกัน

Paul Bradshaw เสนอรูปแบบ (Model) ของกองบรรรณาธิการข่าวยุคศตวรรษที่ 21 ที่สะท้อนการทำงานในกระบวนการข่าวในมิติ “เร็ว” และ “ลึก” ไว้อย่างน่าสนใจ ดังนี้

Paul Bradshaw บอกว่า กระบวนการทำข่าวแบบใหม่นี้ ต้องให้ความสำคัญใน 2 มิติคือ มิติเร็ว และ มิติความลึก ซึ่งเป็นศักยภาพ 2 ส่วนของสื่อออนไลน์ที่ควรถูกนำมาใช้ให้เป็นประโยชน์

กระบวนการในโมเดลที่เห็นข้างต้นนั้นเสนอให้เห็นว่าข่าวสามารถถูกนำเสนอผ่านช่องทางและสื่อต่างๆ ภายใต้ Converged Newsroom จากขั้นตอนเร็ว (Speed) ไปจนถึงความลึก (Depth) โดยมีรายละเอียดดังนี้

1. Alert (การเตือนให้ทราบ) ขั้นตอนนี้เริ่มทันทีเมื่อนักข่าว หรือ บรรณาธิการทราบข้อมูลของข่าวที่เกิดขึ้น ก็จะมีการส่งข่าวสั้นๆ ออกไปให้ผู้รับสาร โดยอาจใช้ช่องทางผ่านมือถือ Blackberry หรือ labtop ที่เชื่อมต่อ wifi ผู้สมัครสมาชิกติดตามข่าวสารได้รับข้อความเตือนให้ทราบว่ามีเหตุการณ์หรือข่าวเกิดขึ้นในรูปแบบของข้อความ (text) อีเมลล์ ข้อความทาง twitter หรือ facebook feed ซึ่งสามารถทำได้ทันทีที่เหตุการณ์เกิดขึ้นหรือเมื่อผู้สื่อข่าว/บก.ได้รับข้อมูลข่าว การทำทันทีนี้เป็นการประกาศว่านักข่าว/บก.คนนั้นเป็นเจ้าของข้อมูลข่าว การทำให้เช่นนั้นทำให้ตอกย้ำชื่อเสียงของการเป็น “คนแรก” ที่ได้ข่าวสำหรับข่าวใหญ่ สำหรับข่าวเล็กหรือข่าวทั่วไป เปิดโอกาสให้ผู้สื่อข่าวสามารถประกาศตัวตนของนักข่าวในการรายงานข่าวได้ (โดยเฉพาะใน twitter ที่ประกาศให้คนได้รู้ว่า นักข่าวคนนั้นกำลังทำอะไรอยู่) ซึ่งจะเป็นการดึงดูดให้มีผู้ติดตามเข้าไปอ่านรายงานข่าวนั้นบนเว็บไซต์ข่าว ตามอ่านในหนังสือพิมพ์ หรือชม/ฟังการรายงานข่าวผ่านสื่อวิทยุและโทรทัศน์

2. Draft (ข่าวร่าง) ขั้นตอนนี้คือการ “ร่างข่าว” หรือเขียนการรายงานข่าวแบบคร่าวๆ ซึ่งยังไม่ละเอียดพอที่จะตีพิมพ์หรือออกข่าววิทยุโทรทัศน์ได้ แต่เป็นขั้นตอนในการอัพเดทข้อมูลข่าวที่มีอยู่ในมือพร้อมๆ กับนำเสนอแบบ realtime ให้คนที่ติดตามได้รับทราบไปพร้อมๆ กัน ขั้นตอนนี้ เหมาะที่จะนำ “Blog” เข้ามาเป็นเครื่องมือในการเผยแพร่ นักข่าวทำอะไรบ้าง? ก็จดบันทึกข้อมูลข่าวที่ได้รับในขั้นตอน Alert ก่อนหน้า ร่างโครงร่างของรายงานข่าวชิ้นนั้น คล้ายๆ กับการรายงานของสำนักข่าวที่จะอัพเดทข้อมูลเพิ่มเติมเป็นระยะ เช่น ให้ข้อมูลชื่อ สถานที่ และรายละเอียดอื่นๆ รวมถึงแหล่งข่าว แหล่งที่มาข้อมูลด้วย เป็นการอัพเดททันที สดใหม่ ณ เวลาที่เกิดเหตุการณ์หรือทันทีที่มีข้อมูลใหม่เข้ามาเพิ่มเติม การทำ Draft หรือข่าวร่างนี้ทำหน้าที่สำคัญในการดึงให้ผู้อ่านที่ได้รับข้อความเตือนข่าวในขั้น Alert ให้ยังติดตามการรายงานข่าวนั้นของนักข่าว / บก.ต่อไป นอกจากนั้น การใช้ Blog ยังช่วยเป็นการเผยแพร่ต่อ บอกต่อข่าวสารผ่านชุมชนคนออนไลน์บนบล็อก ดึงคนอ่านจำนวนมากขึ้นเข้ามาในเว็บไซต์หรือ Blog ของนักข่าว / บก. หรือของสำนักข่าว เป็นการกระตุ้น ranking ใน search engine ให้สูงขึ้น ยิ่งไปกว่านั้น นักข่าว / บก. คาดหวังได้ว่าจะดึงดูดให้ผู้อ่านที่มีความรู้หรือมีข้อมูลมาช่วยเพิ่มเติมข้อมูลหรือช่วยตรวจสอบข้อมูล รวมถึงอาจได้ข้อมูลใหม่ๆ ที่นำไปสู่ประเด็นใหม่หรือต่อยอดประเด็นข่าวนั้น การอัพเดทอย่างต่อเนื่อง เป็นประจำในขั้นตอนนี้ สามารถทำได้เช่น เชื่อมโยงไปสู่ข้อมูล หรือรายงานข่าวอื่นๆ ด้วยเช่นกันเพื่อให้ยังคงติดอันดับ Ranking ใน google news ซึ่งให้ความสำคัญกับรายงานที่อัพเดทใหม่ที่สุด มากกว่าข่าวแรกที่รายงานออกมา

3. Article / Package (รายงานข่าว) ระหว่างการทำหน้าที่ในมิติเร็ว และ ลึกของสื่อออนไลน์ต่อการรายงานข่าว การเผยแพร่ข่าวผ่านสื่อดั้งเดิมอย่างหนังสือพิมพ์ วิทยุ และโทรทัศน์ยังคงมีอยู่เช่นเดิม โดยอยู่ในกระบวนการนี้ โดยสิ่งที่เป็นจุดแข็งของสื่อดั้งเดิมคือ การรายงานข่าวอย่างน่าเชื่อถือบนพื้นฐานของเอกสารข้อมูลสนับสนุนในพื้นที่และเวลาที่จำกัด สื่อดั้งเดิมสามารถทำได้ดีในงานให้ภาพและรายละเอียดข่าวที่กระชับชัดเจนตามที่ Paul Bradshaw เรียกว่า “snapshot’ เช่น ข่าวในความยาว 300 ตัวอักษร หรือ รายงานข่าว (package) ความยาว 3 นาทีในวิทยุหรือโทรทัศน์ เป็นจุดเด่นของสื่อดั้งเดิมที่น่าสนใจสำหรับผู้รับสาร ในกระบวนการนี้ การบรรณาธิกรข่าว หรือการตัดสินใจของกองบรรณาธิการในการคัดเลือกข่าว / ข้อมูลส่วนที่จะได้รับการนำเสนอ เป็นสิ่งสำคัญกว่าการไร้ขีดจำกัดของอินเตอร์เน็ต ในขั้นตอนนี้ Draft ที่ทำไว้ถูกพัฒนาให้สมบูรณ์เป็น “รายงานข่าว/สกู๊ปข่าว” (Package) ที่มีคุณค่าของการผลิตที่มากขึ้น ซึ่งสามารถทำได้ทั้งออนไลน์ หนังสือพิมพ์ และวิทยุโทรทัศน์ หรือจะนำเสนอผ่านทั้ง 3 สื่อก็ได้เช่นกัน

4. Context (เพิ่มเติมข้อมูล) ขั้นตอนนี้กลับไปสู่ช่องทางสื่อออนไลน์อีกครั้ง โดยอาศัยธรรมชาติในเรื่องการไร้ขีดจำกัดของพื้นที่เป็นสำคัญในการให้ข้อมูลเพิ่มเติม ข้อมูลสนับสนุน ข้อมูลต่อยอดที่เกี่ยวข้องกับข่าวนั้น นักข่าวถามตัวเองเพื่อหาคำตอบเพิ่มเติมในเรื่องดังนี้

a. เหตุการณ์เช่นนี้เกิดขึ้นบ่อยแค่ไหน

b. จะย้อนกลับไปอ่านรายงานข่าวที่เกี่ยวข้องกับเรื่องนี้ได้ที่ไหน มีอะไรบ้าง

c. เรื่องราว เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นมีแนวคิด หรือ ความหมายของประเด็นข่าวนั้นอย่างไร

d. จะหาข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับบุคคลหรือองค์กรนี้ได้จากไหน

e. จะหาความช่วยเหลือได้จากที่ไหน

ขั้นตอนนี้ใช้ธรรมชาติของ “Hypertext” หรือการ Link ข้อมูลนั่นเอง นักข่าวสามารถ Link เอกสาร องค์กร และข้อมูลการอธิบายความในเรื่องต่างๆ อาจมาจากงานเก่าๆ ที่เคยทำของตัวเอง หรือจากแหล่งข้อมูลอื่นๆ ก็ได้ เป็นช่องทางในการจัดหาแหล่งข้อมูลที่จำเป็นต้องข่าวนั้น ข้อมูลจากนสพ.และวิทยุโทรทัศน์สามารถนำมา Link ได้เช่นกัน แต่ Paul Bradshaw แนะนำว่า ควรเน้นการเชื่อมต่อกับข้อมูลบนเครือข่ายออนไลน์ให้มาก

5. Analysis / Reflection หลังจากมีการรายงานข่าวแล้ว สิ่งที่ควรตามมาคือ “การวิเคราะห์” สำหรับสื่อออนไลน์ หมายถึงการรวบรวมปฏิกิริยาตอบรับ ความเห็นแบบทันท่วงทีจากแหล่งต่างๆ ในชุมชนบล็อกโดยทั่วไป หรือจาก Blog หรือ forum ของนักข่าว / สำนักข่าว โดยรวบรวมจากทั้งผู้ที่ได้รับข้อมูลและผู้ได้รับผลกระทบ ผู้ที่รายงานเรื่องนั้นอาจสะท้อนประสบการณ์ทั้งหมดผ่าน Blog ก็ได้ และอาจใช้ podcast ด้วยซึ่งดีมากสำหรับการอภิปรายและถกประเด็น จากจุดนี้นักข่าวจากนสพ.และวิทยุโทรทัศน์อาจได้ข้อมูลเพื่อไปทำเป็นข่าวในสื่อหลักได้ด้วยเช่นกัน

6. Interactivity (ปฏิสัมพันธ์) ปฏิสัมพันธ์เป็นเรื่องที่ต้องลงแรงแล้วก็ต้องเตรียมพร้อม แต่ในขณะเดียวกันก็เป็นการสร้างสัมพันธ์ที่เหนี่ยวแน่นและให้ข้อมูลกับผู้รับสารในแบบที่สื่อรูปแบบอื่นไม่สามารถทำได้ นอกจากนั้น ยังสามารถเป็นพื้นที่รวบรวมแหล่งข้อมูลจำนวนมากที่ได้จากผู้ที่เข้ามาเยี่ยมชมอย่างต่อเนื่อง Paul Bradshaw แนะนำเครื่องมือที่ใช้ได้ เช่น

a. การทำ Flash interactive อาจใช้เวลาหลายวันในการทำขึ้นมา แต่ก็เป็นเครื่องมือที่ดีเยี่ยมในการรวม hypertext, video, เสียง, animation และฐานข้อมูลไว้ด้วยกันและสามารถเลือกเข้าถึงข้อมูลได้แบบไม่หยุดนิ่ง (dynamic)

b. Forum หรือพวกเว็บบอร์ด เป็นพื้นที่สำหรับคนเข้ามาแลกเปลี่ยนประสบการณ์และข้อมูลกัน

c. Wiki : คือ การให้คนเข้ามาร่วมกันเขียนข้อมูล ร่วมกันรายงานประสบการณ์ ทำงานร่วมกันในการให้ข้อมูลระหว่างผู้รับสารทุกคนในการสร้างเนื้อหาร่วมกัน เช่น Wiki News

d. Live chats ผู้ใช้สามารถสื่อสารโดยตรงกับนักข่าว และ ผู้เชี่ยวชาญ

7. Customisation ขั้นตอนสุดท้ายนี้ ควรทำให้เป็นเรื่องอัตโนมัติ นั่นคือให้อำนาจแก่ผู้รับสาร/ผู้ใช้ในการเลือกข้อมูลได้ตามความต้องการ สิ่งที่ง่ายที่สุดคือเลือกสมัครสมาชิก email, text หรือ RSS เพื่อรับข้อมูลอัพเดทได้ในเรื่องที่ต้องการ/เรื่องที่สนใจ มากไปกว่านั้นก็คือการมีบริการของ Social recommendation แนะนำว่าควรไปอ่านเรื่องอะไรต่อ หรือ มีเรื่องอะไรที่ใกล้เคียงให้สามารถ click ไปอ่านได้ (นึกภาพเวลาเราเข้าไปซื้อของใน amazon.com แล้วจะมี แนะนำว่า คนอ่านหนังสือนี้ มักเลือกอ่านหนังสือเหล่านี้ด้วย) หรือ การใช้ database-drivenคือการเชื่อมโยงเครือข่ายข้อมูลเพื่อให้สามารถสืบค้น ค้นคว้าได้

ตัวอย่างการทำข่าวตามโมเดลนี้

จากเหตุการณ์แผ่นดินไหวที่พม่าและมีผลกระทบต่อจังหวัดเชียงรายของไทย

1. Alert: “เกิดเหตุแผ่นเดินไหว…..” รายงานสั้นๆ ผ่าน SMS / Twitter / Facebook อาจมีการทำ link เชื่อมโยงไปที่เนื้อข่าวสั้นของเว็บไซต์ข่าวด้วยก็ได้

2. Draft: ให้รายละเอียดเพิ่มเติม พิกัดที่ได้รับผลกระทบ ข้อมูล แหล่งข่าวให้สัมภาษณ์ ผู้เห็นเหตุการณ์ ผู้ได้รับผลกระทบ โพสต์ข้อมูลเหล่านี้ผ่าน Blog / Facebook และอัพเดทข้อมูลใหม่ๆ เพิ่มต่อเนื่อง ทำในลักษณะของ Live Blog เปิดพื้นที่ comment ให้มีการแลกเปลี่ยนข้อมูล อภิปราย มีการ Link ไปสู่ blog หรือ เว็บไซต์ที่ให้ข้อมูลเพื่มเติม ติดตามดู comment ที่มาโต้ตอบกับเรา ดูว่ามีข้อมูลใดที่สามารถนำไปต่อยอด หรือ หาข้อมูลเพิ่มเพื่อรายงานข่าวที่รอบด้านมากขึ้นได้

3. Article: จากข้อมูลที่นักข่าวรวบรวมได้ + ข้อมูลจาก comment ที่ได้มาใน Blog ซึ่งตรวจสอบแล้วว่าถูกต้อง รวมเป็นข่าว / รายงานลงสื่อหลัก

4. Context: ดึงเอา link ข้อมูลที่น่าสนใจจาก comment ที่มาตอบโต้ใน blog / ถ้ามีการแถลงข่าว มีข้อมูลสถิติ มีการให้ความเห็นจากนักวิชาการ มีกราฟฟิกแผนที่ ผลกระทบ file เสียง clip video ที่เกี่ยวข้อง ก็ทำ Link เชื่อมโยงข้อมูลเหล่านั้นเพื่อให้คนอ่านไปอ่านข้อมูลเพิ่มเติมได้ (อย่าลืมติด tag เดียวกันให้กับเนื้อหาเพื่อให้รวมเป็นกลุ่มและค้นหาได้ง่าย

5. Analysis: นักข่าว / บก. เขียนวิเคราะห์มุมมองเฉพาะเกี่ยวกับข่าวนั้นเพื่อเจาะลึกให้ข้อมูลมากขึ้น หรืออาจทำเป็น podcast ให้ expert มาอภิปรายกันเกี่ยวกับผลกระทบแผ่นดินไหว แนวแผ่นดินไหวที่กระทบไทย เป็นต้น

6. Interactivity: เชิญให้คนที่เข้ามาติดตามข่าวสารจากเว็บไซต์ของเรามีส่วนร่วม เช่น ถามคำถาม แชร์ข้อมูล และแสดงความเห็นต่อประเด็นต่างๆ

7. Customisation: ทำ RSS feed / email alert เตือนผู้อ่านเมื่อมีเรื่องราวเกี่ยวกับแผ่นดินไหวเกิดขึ้น หรือ มีข้อมูลอัพเดทเพิ่มเติม

จากแนวคิดเหล่านี้ Paul Bradshaw ยังเสนอด้วยว่า จากเดิมที่เราบอกว่า การทำข่าวคือ การทำงานแบบปิรามิดหัวกลับนั้น ในยุคใหม่ที่มี new media มาเกี่ยวข้อง ข่าวไม่ใช่เพียงแค่ผลิตภัณฑ์ขององค์กรสื่อ แต่เป็นกระบวนการ ที่ทำซ้ำไปเรื่อยๆ ของข้อมูลแบบไม่มีวันจบสิ้น โดยเขาเรียก Model นี้ว่า “News Diamond”

นอกจากนี้ Paul Bradshaw ยังบอกว่าด้วย จากสภาพแวดล้อมของการบริโภคข่าวสารที่เปลี่ยนไป ได้แก่

- ข้อมูลที่มากขึ้นจนแถบล้น / โลกข้อมูลข่าวสารที่หน่วยงานองค์กรต่างๆ สามารถให้ข้อมูลข่าวสารได้ด้วยตัวเองโดยไม่ต้องพึ่งสื่อเท่านั้น / โลกที่ผู้รับสาร สาธารณชน สามารถเข้าถึงข้อมูลได้เอง สร้างเนื้อหาได้เอง โดยไม่ต้องพึงข้อมูลจากสื่ออย่างเดียวอีกต่อไป

ทำให้การทำงานของนักข่าวต้องปรับตัว โดยเฉพาะ การหาแหล่งข่าวที่แตกต่างไปจากเดิม หรือนอกเหนือจากแหล่งข่าวหลักที่เคยใช้ ควรมีแหล่งข่าวอื่นๆ ที่สามารถให้มุมมองที่แตกต่างไปได้ด้วย (Dominic Ponsford)

Paul Bradshaw บอกว่า นักข่าวต้องปรับตัวเองให้ “อยู่เหนือเนื้อหา” (Above the content) หมายความว่า

- เนื่องจากผู้อ่านสามารถเข้าถึงข้อมูลขององค์กร หน่วยงานต่างๆ ผ่านสื่อออนไลน์ได้เอง ดังนั้น นักข่าวไม่ได้สามารถทำหน้าที่เอาข้อมูลมาให้เท่านั้น แต่ต้องตรวจสอบ รวบรวม ปฏิกิริยาจากชุมชนออนไลน์ จาก Blogger และจากแหล่งข่าวอื่นๆ นักข่าวต้องสอบถามแหล่งข่าวให้มากขึ้น เจาะลึก สืบสวนเรื่องราวที่ยังไม่ได้รับการเผยแพร่หรืออธิบายให้มากขึ้น

- ผู้อ่านสามารถแสดงความเห็น วิเคราะห์ และรายงานข่าวนั้นได้เองผ่านสื่อออนไลน์ ดังนั้น นักข่าวจำเป็นต้องทำตัวเองให้เป็นคนจัดการดูแลชุมชนออนไลน์นั้น เพื่อ บริหารเนื้อหาข้อมูลที่เกิดขึ้น อธิบายง่ายๆ คือ ทำหน้าที่เชื่อมโยง bloggers และ แหล่งข้อมูลมารวมกัน สร้างช่องทางในการรวมตัว การส่งผ่านข้อมูล และการระบบความร่วมมือกัน อีกอย่างที่สำคัญคือการทำ crowdsource ระดมข้อมูลของเรื่องจากกลุ่มผู้อ่าน / ชุมชนออนไลน์ที่ติดตามนักข่าวอยู่

สรุปง่ายๆ จากสิ่งที่ Paul Bradshaw ต้องการบอกเราตรงนี้คือ

สิ่งที่นักข่าวต้องรู้คือ นักข่าวไม่ใช่ผู้ควบคุมการให้ข้อมูลเพียงผู้เดียวอีกต่อไป แต่ทุกคนสามารถเป็นผู้ให้ และ ผู้รับได้ในเวลาเดียวกัน นักข่าวต้องใช้ช่องทางของสื่อออนไลน์ให้เกิดประโยชน์ในการ รวบรวม เชื่อมโยง หาข้อมูล ต่อยอดประเด็น โดยเฉพาะการสร้างการปฏิสัมพันธ์ และสร้างชุมชนออนไลน์จากผู้ที่ติดตามตัวเอง และบริหารจัดการข้อมูลข่าวสารที่ไหลไปมาอยู่บนสื่อออนไลน์ให้สามารถนำมาใช้เป็นประโยชน์ต่อการทำข่าว ซึ่งควรเป็นข่าวที่มากกว่ารายงานว่าอะไรเกิดขึ้น มีมุมมองที่ลึก เฉพาะมากขึ้น จะทำให้คนอ่านยังจำเป็นต้องรับสารนั้นจากผู้สื่อข่าว / สำนักข่าวอยู่ ถ้าแค่รายงานสิ่งเดียวกับที่ผู้อ่านรับได้โดยตรงจากแหล่งข่าวเช่นเดียวกัน คุณค่าของข่าวนั้นก็หมดไป

Paul Bradshaw เรียกการทำงานข่าวลักษณะนี้ว่า distributed journalism ซึ่งหมายถึง การให้ข้อมูลบางอย่างไปเพื่อนำมาซึ่งการสร้าง “ชุมชน” (Community) มันคือการสร้างสัมพันธ์ สร้างกลุ่มผู้ติดต่อที่ไม่ใช่แค่ list ติดต่อ แต่เป็นกลุ่มที่สามารถติดต่อ แลกเปลี่ยน และให้ข้อมูลซึ่งกันและกันได้ นักข่าวจึงจำเป็นต้องเข้าใจ “ชุมชน” ที่ตัวเองสร้างขึ้นมา / หรือติดตามนักข่าวอยู่ / และชุมชนออนไลน์อื่นๆ บนโลกอินเตอร์เน็ต / รวมถึงชุมชนที่เกี่ยวข้องกับเรื่องนั้น บางครั้งชุมชนนั้นก็อาจเป็นตัวนำนักข่าวก็ได้ นั่นหมายถึง นักข่าวต้องรู้วิธีการสร้างเครื่องมือและระบบ รวมถึงรู้ว่าจะสร้างเรื่องราวจากชุมชนได้อย่างไรด้วย

สรุปเกี่ยวกับ Distributed Journalism[1] ตามแนวคิดของ Paul Bradshaw

1. ใช้เทคโนโลยีในการจัดการ “ผู้ให้ข้อมูล” (Contributor)

a. จากเดิมที่ใช้แหล่งข่าวจำนวนหนึ่งซึ่งเป็นหน้าเดิมๆ อยู่ในกลุ่มของคนที่เป็นที่รู้จัก เป็น Elite ของสังคมอยู่แล้ว นักข่าวต้องมองหาแหล่งข่าวอื่นๆ ผ่านการใช้ New Media ซึ่งเป็นที่ๆ สามารถรวมคนที่หลากหลายมาเจอกันได้ เพื่อให้ได้แหล่งข้อมูลจากคนนอกวงที่พัฒนาความรู้ ความชำนาญ และมีความเชี่ยวชาญเป็นที่ยอมรับเช่นกัน ดังนั้น “ผู้เชียวชาญ” (expert) ไม่ได้หมายถึง เพียงคนที่มีสังกัดองค์กร หน่วยงานต่างๆ เท่านั้น แต่อาจเป็น expert ที่มาจากผู้มีประสบการณ์ตรง หรือ ผู้ที่มีข้อถกเถียงที่มีข้อมูลสนับสนุนเป็นอย่างดี นักข่าวทำอย่างไร? ก็ติดตามคนกลุ่มนี้ เปิดโอกาสให้มีส่วนร่วมในการให้ข้อมูล มีการอ้างอิงจากคนเหล่านี้ และอาจพัฒนาไปถึงขั้นให้เป็นนักวิเคราะห์ในเรื่องต่างๆ ให้

b. ผู้รับสารก็เช่นกัน New Media เอื้อเครื่องมือมากมายให้พวกเขาสามารถแสดงความเห็น ทำสื่อของตัวเอง เล่าเรื่องที่ตัวเองรู้ หรือมีประสบการณ์ได้ นักข่าวติดตามความเคลื่อนไหวเหล่านี้ เลือกการเปิดช่องทางให้ได้นำข้อมูลหรือสิ่งที่ผู้อ่านเหล่านั้นสร้างขึ้นมาใช้กับงานข่าว พร้อมต้องอ้างอิงกลับไปหาแหล่งข้อมูลเหล่านั้นด้วย

c. คนทั่วไปอาจเข้าถึงข้อมูล เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นได้มากกว่าที่นักข่าวทำได้ ดังนั้น นักข่าวจงรับฟัง ติดตาม และทำตัวเป็นผู้รับสารที่รับเรื่องราวต่างๆ จากคนทั่วไปด้วย เพื่อกรอกหาข้อมูลที่จะสามารถนำมาใช้ หรือ หาคนที่จะมาเป็นแหล่งข่าว หรือร่วมมือในการทำงานข่าวได้

d. และอย่างลืมคนที่ไม่ได้อยู่บนอินเตอร์เน็ต คนเหล่านั้น นักข่าวก็ต้องให้ความสำคัญ ให้พื้นที่ในการได้มีส่วนร่วมในกระบวนการทำข่าวด้วยในรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งเช่นกัน

2. ระบบที่จะทำให้เกิดความสะดวกในการร่วมให้ข้อมูล

a. Accidental journalist คือคนที่บังเอิญได้เจอเรื่องที่เป็นข่าว หมายถึง citizen journalist นั่นเอง องค์กรข่าวต้องหาวิธีการสร้างความร่วมมือกับนักข่าวอาสาเหล่านั้น à user-generated content สร้างเครือข่ายร่วมกับนักข่าวอาสา มีการอบรมสร้างความเข้าใจตรงกัน มีแรงจูงใจในการส่งข่าวเข้ามา เป็นต้น

b. The Value adder เป็นคนตรวจสอบข้อมูล คัดเลือกข้อมูล ทำอธิบายประกอบ ให้ข้อมูลเพิ่มเติม เช่น ความเห็น link ที่มีประโยชน์ เป็นต้น

c. Technician คนที่เอาเรื่องไปจัดกลุ่มประเภท คนที่ทำเปรียบเทียบให้เห็นระหว่างสิ่งที่ กองบรรณาธิการจัดความสำคัญของวาระข่าวสาร กับสิ่งที่คนอ่านจริงๆ คนเหล่านี้เช่น คนที่สร้าง Facebook app / RSS feed เป็นต้น

d. Crowd: เดิมก็คือผู้รับสาร แต่ปัจจุบันคือคนที่นักข่าวโต้ตอบสื่อสารด้วย การทำ crowdsourcing เป็นวิธีการท่จะทำให้สามารถรายงานประเด็น หรือ ตรวจสอบเรื่องราวได้มากกว่า รอบด้านกว่า ในแบบที่การทำงานแบบสื่อดั้งเดิมทำไม่ได้ โดยทำให้ผู้รับสารกลายเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการรวบรวบข่าว (newsgathering) ของนักข่าว การทำ crowdsourcing มาจาก 2 ลักษณะคือ มาจากความเชี่ยวชาญเฉพาะของกลุ่มคน / กลุ่มอาชีพ หรือ มาจากประสบการณ์ที่เกี่ยวข้องกับเรื่องราว นักข่าวทำ crowdsourcing อย่างไร ก็จากการตามดูข้อมูลต่างๆ จากการประกาศสอบถามข้อมูล หรือ จากการสัมภาษณ์ เครื่องมือที่ใช้ได้เช่น Wiki, forum เป็นต้น

เนื้อหาหลักใน Blog นี้ แปลมาจาก Blog onlinejournalismblog.com โดย Paul Bradshaw (a visiting professor at City University, London and part time Course Leader for the MA in Online Journalism at Birmingham City University.)

อ่านต้นฉบับได้ที่

A model for the 21st century newsroom: pt1 – the news diamond

A model for the 21st century newsroom pt2: Distributed Journalism

About Translator:

Sakulsri Srisaracam, lecturer at Faculty of Communication Arts, Dhurakij Pundit University, Thailand

Twitter: @imsakulsri

PHP Freelancer

Last week I spoke at the BBC College of Journalism’s Future of Journalism conference about the future newsroom, and the News Diamond specifically. Chair Louise Minchin asked the following question: did these new production processes mean journalists would become more passive?

It is a great question. On the surface that’s what would appear to be happening: in posting alerts and blog drafts you are inviting the input of the audience and therefore being more reactive.

But that’s only half the story. Journalists who grapple with social media have to be more active in many other ways: digging up stories and leads remains important but thinking you have the definitive version is increasingly problematic.

Posting Twitter alerts and blog drafts rather than just a finished ‘package’ means a little more work, a little less passivity. The payback is feedback.

Ultimately the production team has become increasingly porous, involving experts, witnesses, accidental contributors, and anyone else who can add something valuable (what I’ve previously called Distributed Journalism).

As journalists we used to be active in seeking those people out – and we used reliable, often official, channels to do that, meaning we were often too reliant on particular sources. Now sources are increasingly coming to us and the work is in making ourselves visible, accessible and trustworthy; and in filtering and verifying the information they provide.

That’s not ‘more passive’ journalism, it’s getting out of your silos and making contact; it’s moving from being a conduit to a stimulator. It’s moving from a linear production process to a networked one, and too few journalists are doing it.

PHP Freelancer

There’s a great interview with NPR’s Andy Carvin over at Poynter where he talks about their coverage of Hurricane Gustav. It’s a classic example of what I’ve previously called ‘Distributed Journalism’, and a lesson for any news organisation in how news production has changed:

“For Hurricane Gustav, he has led 500 volunteers putting together the Gustav Information Center, which includes a Wiki and a site called “Voices of Gustav.” The Voices site is set up to accept calls from people who have been displaced, with the idea that volunteers would transcribe the calls and post them online in a searchable format.  That effort tapped into the Utterz Web site.  The effort includes three Twitter feeds including GustavAlerts, which is a breaking weather feed. GustavNews follows news stories and GustavBlogs focuses on how blogs are reporting the storm.  Another another team of 50 or so volunteers is working on transcribing reports from ham radio operators and other radio scans.

“Carvin tells me that he thinks of Twitter as a citizen generated wire service while the wiki is more like a reference desk.”

Particularly interesting is that the Gustav Information Center does not feature “an NPR logo, a link to NPR or any mention of NPR at all.” This is particularly important in making a space ‘owned’ by the users. Likewise: “by utilizing free tools for building wikis, social networking interfaces, Twitter feeds, Google Maps, etc, we’re able to mobilize folks to complete very detailed work and collaborate as equals.”

Also worth pointing out is the highlighting of atypical disaster volunteers: the geeks.

This video from GRITtv has a bit more information:

Final word:

“It’s also important to not fear sending people away from your own website when necessary. Even as NPR builds up its internal social networking infrastructure, for example, we still plan to continue reaching out communities on Facebook, Twitter, Flickr, etc, because that’s where those communities spend most of their time and are comfortable working with each other. They have unique infrastructures and dynamics that could never be fully replicated within a news org, so you need to be prepared to be working across multiple networks and connect the dots. And when a story breaks quickly and you need help, you need to act quickly, too. Use whatever tools are available to get the public involved helping you pull it all together.”

Worth reading in full.

PHP Freelancer

In the first part of my model for the 21st century newsroom I looked at how a story might move through a number of stages from initial alert through to customisation. In part two I want to look at sourcing stories, and the role of journalism in a new media world. This post is also available in Russian.

The last century has seen three important changes for the news industry. It has moved…

• from a world of information scarcity to information overload,
• from a world where commercial and government bodies needed the news industry to disseminate information, to one where they can disseminate information themselves.
• from a world where members of the public needed the news industry for information, to one where they can access – and produce – it themselves

In this environment the professional journalist can no longer justify a role simply processing content from source to consumer.

Instead, the modern journalist’s role needs to move above the content.

What does this mean? It means two things:

• Readers can access commercial and official sources online. Some journalists, then, need to collate , synthesise and verify reaction from the blogosphere and other sources. They need to interrogate sources more, to challenge assertions more, and to investigate stories that are going unreported.
• Readers can produce opinion, analysis and reporting online. Some journalists, then, need to develop a community management role, to manage content – to bring together bloggers and sources, to set up aggregation, submission and collaboration systems, and to crowdsource stories that would otherwise be impossible to cover.

A large part of both involves what I would call distributed journalism.

Distributed journalism

Distributed journalism means letting go of one asset – content – to build another: community. It means cultivating contacts, not just a contacts book. It means understanding communities, and sometimes being led by them. And it means creating tools and systems as often as creating stories.

Here’s the graphic – note that it is not top-down or hierarchical:

The distributed journalist uses a number of technologies to manage different ‘types’ of contributors. For the ‘brain’, the ‘voice’ and the ‘ear’ tools are central to monitoring and identifying the best ones; for the accidental journalist, the ‘value adder’, the technician and the crowd, systems are more important.

Tool-monitored contributors

• The brain: journalists already use experts extensively. Traditionally these have been accessed through professional bodies and ‘ivory tower’ academic institutions. But this often means these sources are part of a narrow, political elite, which can have vested interests. New media forms allow people outside of those circles to publish – and develop – their own expertise, and develop their own reputations based on that. In this space, an ‘expert’ is not always officially denoted as such by an institution or organisation, but may demonstrate expertise through hands-on experience or through well supported arguments. The distributed journalist monitors those experts, subscribes to their RSS feeds, quotes when relevant and commissions when they need analysis. There is also an argument for leading by example: a distributed journalist who blogs is demonstrating they want to be part of the conversation, while employing an ‘enthusiast-in-chief’ who brings a reputation with them to lead a UGC site is a proven way to attract contributors.
• The voice: New media forms allow anyone to publish their opinion, which stands or falls by its own qualities. Separate to the expert, the voice writes well, compellingly, often wittily or in an entertaining fashion, whether or not they have expertise or personal experience – much as the traditional columnist does. Or they produce compelling imagery, video or audio. The distributed journalist identifies the blogger with a voice, brings them into the news organisation when they can, and links to them when they cannot. There is also a strong argument here for integration with other services – if you can allow users to tick a box that publishes their material to Flickr or add their RSS feed to your system, etc. then you are saving them time and effort, and showing you’re not just stealing their content.
• The ear: someone, somewhere, knows what’s going on in a particular community of space or interest. They may filter that to their blog, or Twitter account, or mailing list – or they may simply note what they see in a social bookmarking account. The distributed journalist subscribes to the RSS feeds or mailing list, becomes ‘Facebook friends’, and supports and encourages this filtering by linking and contributing when they can.
• And don’t forget the silent population: not everyone has internet access; not everyone has time to do these things. The distributed journalist must make an effort to give a voice to those people too. Partnering with groups who are in contact with those people is one good idea.

System-facilitated contributors

• The accidental journalist: this is the person who stumbles upon a news story – the archetypal citizen journalist – and captures it on a mobile phone, camcorder, or simply with their eyes. You cannot cultivate the accidental journalist in the same way as habitual producers – but news organisations have the biggest advantage in attracting them: their brand, reputation and reach. This is important: when the Cutty Sark catches fire, you want to be the news organisation the citizen journalist sends their pictures to.
  So what can the news organisation do? Be available, be a trusted name, and have a budget to pay if you need to. Set up channels of access – include journalists’ emails in their reports; provide simple uploading facilities on your website; and invest resources in monitoring submissions both to your own site and to other user generated content sites like YouTube and Flickr – because the accidental journalist will not always know they have a story. Finally, get involved in media training with your community, so that a) they can spot a story; b) they produce something of decent quality; and c) they think of you first, because you’re the one who taught them to do a) and b).
• The value adder: the value adder is hot on facts, hot on grammar, hot on spelling (but not on style or legal issues, which is one reason why you still need in-house subs). They pick up the mistakes, and they clean up vandalism. They annotate, adding bits of information – comments, useful links, tags (internally if you have a tagging system for users and externally if they use services like Delicious or Digg), or votes on whether a story is ‘good’ or ‘bad’.
  Again, systems are key here – a responsive system for corrections; a commenting facility; tagging and bookmarking. And a culture of openness where feedback is welcomed and value adders thanked or recognised.
• The technician: this is the person who takes your stories, classifieds or raw data and maps them with Google Maps; who creates a comparison between your editorial agenda and what people are actually reading; who creates a Facebook app or a specialist RSS feed; or simply suggests an idea. The technician can add genuine creativity and value to content – but for them to do that you need to open up your systems - APIs, databases – so that they can mash them up with others, or make tweaks and improvements. You need to make the attributes of your story (location, age, score) available. And you need to provide support where you can.
• The crowd: the former audience is not just a group of people who can now talk to you. A conversation can only achieve so much. Crowdsourcing offers a way to cover issues and investigate stories that traditional journalism cannot match, by making users part of the newsgathering process.
  It seems to me that there are two main types of crowdsourcing project: one taps into a diversity of expertise (the engineer, the insider, the accountant) or experience; the other taps into sheer manpower – lots of people doing a small task each, like sifting through one part of a large amount of information, making a request for information, or conducting one interview. Systems that facilitate that process – like wikis, content management sytems, or even simple online forms – are important, but so is developing support structures and identifying the one percent of users who are regular contributors.

Naturally these categories are not exclusive – the brain may have a good voice (so to speak); the ‘ear’ may add value; being part of a crowd may lead someone to think of filming a newsworthy event when they stumble upon it. Investment in any of these areas should lead to feedback in others, not to mention knock-on effects on circulation, an issue I’ll deal with in part 4.

Read part three of this model: Five W’s and a H that should come after every story

PHP Freelancer